Blokstelsels voor dubbelspoor

Blokstelsel III

    

De handelinrichting in de blokpost te Klimmen - Ransdaal met tweemaal blokstelsel III (links)
en de handelinrichting in post T te Voerendaald (rechts) d.d. 5 augustus 1985.
(Foto's: Wim Vos)
In Klimmen - Ransdaal is sprake van een blokpost en in Voerendaal is sprake van een blokstation.


Omstreeks 1903 voerde de SS een blokstelsel in, waarbij de blokvensters in de normale stand zijn geblokt, zijn tonen rood: "normaal gesloten blok".
Uit dit stelsel is het tegenwoordige blokstelsel III ontstaan.
Een groot verschil is dat het blokstelsel II een open blokstelsel was en het blokstelsel III een gesloten blokstelsel was.
Bij het blokstelsel II kon er zonder meer een trein naar een volgende post worden gestuurd als het blok vrij was.
Bij het blokstelsel III kan de post door het geven van ontblokking te kennen geven dat hij een trein kan hebben en er kan dus zolang er geen ontblokking is gegeven, zonder bezwaar worden gerangeerd op de hoofdsporen voorbij het inrijsein.

Het bloktoestel wat gebruikt wordt voor blokstelsel III hoeft niet voorzien te zijn van handels. De seinen kunnen ook via een elektrische koppeling bediend worden vanuit een stelknoptoestel.
Het blokstelsel III bestaat uit een aantal vaste onderdelen. Bloksloten voor de stationsbeveiliging zijn hier weergegeven als een "trein binnen" venster. Andere plaatselijke onderdelen zijn weggelaten.
Het venster "Trein binnen" kan ook vervangen worden door het aankomstvenster.

Wij zien van boven naar beneden de volgende onderdelen:Dit zijn de vaste onderdelen van blokstelsel III. Eventueel kan dit weer gekoppeld zijn met de plaatselijke beveiliging.

Wekkers
Met wekknoppen kan men berichten sturen. We praten hier over vaste korte berichten want voor lange berichten bestaat de bloktelefoon.

Bloksloten
Voorbijgangsvenster
Het blokslot geeft aan dat de trein vertrokken is. Vlak voor vertrek wordt dit venster wit bij het geven van de onblokking aan de vorige blokpost.

Ontblokvenster
Met het ontblokvenster kan men de vorige blokpost ontblokken. Het wordt bij het geven wit en weer rood als de trein de eigen post is gepasseerd en men de trein op de eigen post blokt.

Blokvenster
De bediening van het bloksein is gekoppeld met de stand van dit venster; d.w.z. deze seinbediening kan alleen plaatsvinden als dit venster ontblokt (wit) is.

Trein binnen venster
Hiervoor kan ook het "Aankomstvenster" dienen. Aan het einde van de vrije baan houdt ook blokstelsel III op. Dat houdt in dat er geen blokvenster aanwezig is in dit toestel.
Om zowel het voorbijgangsvenster als het ontblokvenster in de normale te kunnen terugbrengen is er een "Trein binnen" of "Aankomst van..." venster aanwezig.


Tekening kan niet gevonden worden.
Stap 1
Tekening kan niet gevonden worden.
Stap 2
Tekening kan niet gevonden worden.
Stap 3
Tekening kan niet gevonden worden.
Stap 4
Tekening kan niet gevonden worden.
Stap 5
Tekening kan niet gevonden worden.
Stap 6
Tekening kan niet gevonden worden.
Stap 7
Tekening kan niet gevonden worden.
Stap 8
Tekening kan niet gevonden worden.
Stap 9
Tekening kan niet gevonden worden.
Stap 10
Tekening kan niet gevonden worden.
Stap 11
Tekening kan niet gevonden worden.
Stap 12
Tekening kan niet gevonden worden.
Vorige Volgende

Het blokstelsel III in vogelvlucht.        Klik op volgende of vorige om de verschillende stappen te bekijken.

Verloop blokstelsel III

Het bovenstaande plaatje geeft visueel weer hoe het blokstels snel weergegeven werkt. Hieronder staat kort omschreven in stappen hoe het in z'n werking gaat.
Als voorbeeld nemen we een trein die van station A naar station B gaat rijden.
  1. Het station A wekt de blokpost 1;
  2. De blokpost 1 bedient de vensters "Ontblok A" en "Voorbijgang bij A" (worden wit) en in het station A wordt het venster "Blok naar 1" vrij (wordt wit);
  3. De blokpost 1 wekt het station B;
  4. Het station B bedient de vensters "Ontblok 1" en "Voorbijgang bij 1" (worden wit) en in de blokpost 1 wordt het venster "Blok naar B" vrij (wordt wit).
  5. Het station A bedient het uitrijsein B zodat de trein naar het station B kan vertrekken;
  6. Achter de trein legt het station A het uitrijsein B terug in de stand "stop" en hij blokt de trein door het venster "Blok naar 1" te bedienen (wordt rood);
  7. Bij de blokpost 1 wordt het venster "Voorbijgang bij A" rood (vrij) en de blokpost 1 bedient het bloksein B;
  8. De trein passeert het bloksein B bij de blokpost 1. De blokknopsper boven het blokvenster wordt wit (vrij). Achter de trein legt de blokpost 1 het bloksein B terug in de stand "stop";
  9. De blokpost 1 blokt de trein door het venster "Blok naar B" te bedienen (wordt rood), het venster "Ontblok A" wordt weer rood en bij het station B wordt het venster "Voorbijgang bij 1" rood (vrij);
  10. De trein rijdt inmiddels tussen de blokpost 1 en het station B en het station B brengt het inrijsein B uit de stand "stop".
  11. Achter de trein legt het station B het inrijsein B terug in de stand "stop" en het gelijkstroomvenster "Trein binnen" is wit geworden;
  12. Het station B bedient het gelijkstroomvenster "Trein binnen" (wordt rood) en het venster "Ontbl. 1" wordt dan ook weer rood.
    De toestellen zijn weer in de normale stand.
Slot

Hoewel het er complex uit ziet is het vrij logisch qua opzet. Ook is het elektrisch gezien niet ingewikkeld. Er gaan slechts vier draden van het ene naar het andere station.
Op blokstelsel III waren wat afwijkingen dan hierboven getoond is. Zo kan het voorbijgangsvenster en het ontblokvenster niet naast elkaar maar boven elkaar zitten. (Wijlre). Zo is er ook in plaats van een trein binnen venster (Voerendaal) een aankomstvenster (Valkenburg, Hoogezand ed.) Ook de plek van de blokknopsper kan verschillen. Aan het voorbijgangs- en blokvenster kan ook een wisselstraatsper gekoppeld zijn. (Rijssen). Meer voorbeelden zijn te vinden onder seinhuizen.

Voor een uitleg over de blokstelsels I en II klik hier voor het blokstelsel I en hier voor het blokstelsel II.

terug naar Home terug naar Uitleg